Denkle\u015ftirici Adalet \u0130lkesi: hakl\u0131 bir sebebe dayanmadan, ba\u015fkas\u0131n\u0131n mal varl\u0131\u011f\u0131ndan yararlanarak, mal varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131ran ki\u015finin, elde etti\u011fi haks\u0131z kazanc\u0131 geri vermesine dair ger\u00e7ek bir eski hale getirme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n
Ge\u00e7erli bir nedene dayanmaks\u0131z\u0131n, bir ki\u015finin mal varl\u0131\u011f\u0131ndan di\u011ferinin mal varl\u0131\u011f\u0131na ge\u00e7en de\u011ferlerin eksiksiz iadesi, denkle\u015ftirici adalet d\u00fc\u015f\u00fcncesine dayanmaktad\u0131r. Denkle\u015ftirici adalet ilkesi de bu d\u00fc\u015f\u00fcnce ve ihtiyac\u0131n bir sonucu olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n\n\n\n
Yarg\u0131 organlar\u0131, \u00e7\u0131karlar dengesini ve adalet duygular\u0131n\u0131 g\u00f6zeterek toplumun gereksinimlerini kar\u015f\u0131lamakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. (YHGK 07.02.2001 tarih, 13\/1729-32 say\u0131l\u0131)<\/p>\n\n\n\n
Hakk\u0131n k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131 yasa\u011f\u0131, (TMK m 2) hakime \u00f6zel ve istisnai hallerde adalete uygun h\u00fck\u00fcm kurma yetkisi vermektedir.<\/p>\n\n\n\n
Haks\u0131z iktisab\u0131n temeli hakkaniyet esas\u0131na dayanmaktad\u0131r, sebepsiz zenginle\u015fmenin as\u0131l unsurunu da denkle\u015ftirici adalet ilkesi olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Ancak sadece sebepsiz zenginle\u015fmede de\u011fil, t\u00fcm gecikmi\u015f alacaklar i\u00e7in y\u00fcksek enflasyonla m\u00fccadele eden sosyolojik yap\u0131larda, gecikmi\u015f alaca\u011f\u0131n denkle\u015ftirici adalet ilkesine g\u00f6re hesaplan\u0131p g\u00fcncel de\u011ferlerinin tahsiline karar verilmesi bir zarurettir. Aksi halde alacakl\u0131 b\u00fcy\u00fck oranda zarar g\u00f6recek ve ma\u011fdur olacak, bor\u00e7lu ise haks\u0131z ve sebepsiz olarak zenginle\u015fecektir.<\/p>\n\n\n\n
Enflasyon ba\u015fta olmak \u00fczere, malvarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n sebepsiz yere artmas\u0131na neden olan t\u00fcm ihtimaller g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutulmal\u0131, nedensenlik ba\u011f\u0131 kurulabilen ve zenginle\u015fenin malvarl\u0131\u011f\u0131nda art\u0131\u015flara yol a\u00e7an b\u00fct\u00fcn deliller dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Sebepsiz zenginle\u015fmeye konu alaca\u011f\u0131n iadesine karar verilirken, alaca\u011f\u0131n ilk \u00f6deme g\u00fcn\u00fcndeki al\u0131m g\u00fcc\u00fcne ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve bu \u015fekilde iadeye karar verilmesi gerekir.<\/p>\n\n\n\n
Alaca\u011f\u0131n al\u0131m g\u00fcc\u00fcne dair g\u00fcncelleme yap\u0131l\u0131rken, g\u00fcncellemeye esas al\u0131nan somut veriler tek tek uygulanarak, vade tarihinden dava tarihine kadar paran\u0131n ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 de\u011fer, her bir d\u00f6nem i\u00e7in hesaplanmal\u0131, sonra bunlar\u0131n ortalamas\u0131 al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Denkle\u015ftirici adalet ilkesine g\u00f6re iadeye karar verilirken, ihtilaf konusu alaca\u011f\u0131n al\u0131m g\u00fcc\u00fcn\u00fcn, ifan\u0131n imkans\u0131z hale geldi\u011fi tarihteki al\u0131m g\u00fcc\u00fcne uyarlanmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n
Denkle\u015ftirici adalet ilkesine g\u00f6re alacak tespiti yap\u0131l\u0131rken \u00e7e\u015fitli enflasyon oranlar\u0131, TEFE-\u00dcFE endeksleri, alt\u0131n, d\u00f6viz kurlar\u0131ndaki art\u0131\u015flar, memur maa\u015f, i\u015f\u00e7i \u00fccretlerindeki art\u0131\u015flar, faiz vs ekonomik g\u00f6stergelerin ortalamalar\u0131 al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bu yolla paran\u0131n\/alaca\u011f\u0131n ula\u015faca\u011f\u0131 ger\u00e7ek al\u0131m g\u00fcc\u00fc, reel de\u011feri tespit edilmelidir.<\/p>\n\n\n\n
Vadesi ge\u00e7ti\u011fi halde y\u0131llarca \u00f6denmemi\u015f bir paran\u0131n aynen iadesine karar verilmesi, enflasyonist etkilerin yo\u011fun olarak ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 bir ekonomik ortamda b\u00fcy\u00fck bir adaletsizli\u011fe neden olmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
\u00dclkemizde ya\u015fanan ve y\u0131llarca y\u00fcksek oranlarda seyreden enflasyon nedeni ile belli bir miktar paran\u0131n verildi\u011fi tarihteki al\u0131m g\u00fcc\u00fc ile ayn\u0131 miktar paran\u0131n aradan ge\u00e7en zamana ba\u011fl\u0131 olarak iade g\u00fcn\u00fcndeki al\u0131m g\u00fcc\u00fcn\u00fcn d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc ve \u00e7ok daha az oldu\u011fu bir ger\u00e7ektir.<\/p>\n\n\n\n
T\u00fcrk hukukunda denkle\u015ftirici adalet ilkesi; hukuken ge\u00e7ersiz s\u00f6zle\u015fmeler ile ge\u00e7erli bir sebebe dayanmaks\u0131z\u0131n bir ki\u015finin mal varl\u0131\u011f\u0131ndan, di\u011ferinin mal varl\u0131\u011f\u0131na ge\u00e7en de\u011ferlerden kaynakl\u0131 sebepsiz zenginle\u015fmeler i\u00e7in uygulanmaktad\u0131r. Ancak bu yeterli de\u011fildir. Y\u00fcksek enflasyonun art\u0131k bir ya\u015fam bi\u00e7imi haline geldi\u011fi \u00fclkemizde, denkle\u015ftirici adalet ilkesinin, zaman\u0131nda \u00f6denmeyen t\u00fcm alacaklar i\u00e7in uygulanmas\u0131 gerekmektedir. Vadesi ge\u00e7ti\u011fi halde zaman\u0131nda \u00f6denmeyen alacaklar i\u00e7in eksiksiz iade ancak bu yolla ger\u00e7ekle\u015febilir.<\/p>\n\n\n\n
Yasal ve ticari faizin enflasyonun gerisinde kalmas\u0131 nedeniyle enflasyonun olumsuz ve y\u0131k\u0131c\u0131 sonu\u00e7lar\u0131ndan faydalanmak i\u00e7in borcunu zaman\u0131nda \u00f6demeyen, paran\u0131n de\u011ferinin d\u00fc\u015fmesini bekleyen k\u00f6t\u00fc niyetli bor\u00e7lular \u00fczerinde cayd\u0131r\u0131c\u0131 bir etki olu\u015fturmas\u0131 i\u00e7in vadesinde \u00f6denmeyen t\u00fcm alacaklar\u0131n denkle\u015ftirici adalet ilkesine g\u00f6re tazmin edilmesine, karar verilmesi hakkaniyete uygun olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Av. Ahmet Kaleli<\/p>\n\n\n\n
Kaynak:<\/p>\n\n\n\n
Yasal mevzuat,<\/p>\n\n\n\n
Yarg\u0131tay i\u00e7tihatlar\u0131,<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Denkle\u015ftirici Adalet \u0130lkesi: hakl\u0131 bir sebebe dayanmadan, ba\u015fkas\u0131n\u0131n mal varl\u0131\u011f\u0131ndan yararlanarak, mal varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131ran ki\u015finin, elde etti\u011fi haks\u0131z kazanc\u0131 geri vermesine dair ger\u00e7ek bir eski hale getirme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr. Ge\u00e7erli bir nedene dayanmaks\u0131z\u0131n, bir ki\u015finin mal varl\u0131\u011f\u0131ndan di\u011ferinin mal varl\u0131\u011f\u0131na ge\u00e7en de\u011ferlerin eksiksiz iadesi, denkle\u015ftirici adalet d\u00fc\u015f\u00fcncesine dayanmaktad\u0131r. Denkle\u015ftirici adalet ilkesi de bu d\u00fc\u015f\u00fcnce ve ihtiyac\u0131n bir sonucu […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8,6],"tags":[],"class_list":["post-536","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-borclar","category-hukuk"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.kaleli.av.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/536","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.kaleli.av.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.kaleli.av.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.kaleli.av.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.kaleli.av.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=536"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/www.kaleli.av.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/536\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":539,"href":"http:\/\/www.kaleli.av.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/536\/revisions\/539"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.kaleli.av.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=536"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.kaleli.av.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=536"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.kaleli.av.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=536"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}